ORUÇ VE GETİRDİKLERİ

Ülkemizde,  her  Ramazan  ayı  yaklaştığında  köylerde,  kentlerde,  çarşıda  pazarda,  çalışma  hayatında  iş  yerlerinde,  camilerde,  evlerde,  farklı  farklı  düşüncelerle,  beklenti  ve  heyecanlarla,  insanlarda  bir  oruç  muhabbetidir,  telaşıdır,  hazırlığıdır  başlar. Çoğunlukla  orucun  dünya  yaşamında  yanlışlardan  sakınmak  olan  aslının  ve  hedefinin  ne  olduğuna  yönelme  olmaz  da,  nelerin  yenilip  yenilemeyeceği,  iftar  sofralarının  abartıları,  zenginin  zengini  ağırladığı  gösterişli  ve  şaşaalı  iftar  davetleri,  yapılan  erzak  stok  ve  alışverişleri,  aç  ve  yoksul   insanlara  ekranlarda  seyrettirilen  zengin  yemek  tarifleri,  nelerin  orucu  bozduğu  soruların  saçmalıkları,  Kur'anın  oruç  anlayışının  özünü  geri  planda  bırakır. Çünkü  dinimizin  asıl  hedefi  ve  felsefesi  doğru  olarak  anlaşılamamaktadır. Biz  Müslümanlara  Kur’an  meallerinden  anladığımız  dilden  Türkçe  olarak  okunması  önerilmemekte,  siz  Kur'anı  anlayamazsınız,  Din  Kur'andan  öğrenilmez, Türkçe  mealinden  hatim  olmaz  diye  insanlar  Kur'andan  uzaklaştırılmaktadır.  Böylece  Kur’an  terk  ettirilmiştir. Çünkü  sadece  ulemanın  tekelinde  kalan  Din,  uydurulan  hadis  ve  rivayetlerle  insanlara  Kur’anın  dini,  hayatın  rehberi  olarak  yansıtılamamaktadır. İnsanlarımız  da   çoğunlukla,  kendi  dinlerinin  kitabını  okuyup  öğrenme  çabasında  olmamakta,  her  şeyi  hazır  birilerinden  beklemektedir. Bundan  dolayı  da  pek  çok  konuda   olduğu  gibi,  bin  dört  yüz  yıldır  oruç  konusu  da  bir  türlü  doğru  zemine  oturtturulamamıştır. Ramazan  ayı  boyunca  ekranlarda  neredeyse  hep  aynı  din  görevlileri  ilâhiyatçılar  konuşturulur,  sorular  sorulur,  yanıtlar  alınır,  ama  bir  yıl  sonra  aynı  nakarat  tekrar  edilir,  aynı  konuşmalar,  aynı  sorular  ve  aynı  yanıtlar.  Ramazan  biter  yine  pek  çok  kimsenin  hayatına  Orucun  getirdikleri  ve  Ramazanın  feyzi  hakkında  söyleyecek  iki  çift  sözü  yoktur.  Çünkü  nemalanmak  için  bu  ayı  fırsat  bilen  bazı  açıkgöz  ilâhiyatçı  din  tüccarı  konuşmacıları,  Kur'andaki  oruç  ve  gerçek  mesajları  yerine  sırat  köprüsü  masalları  ile  şov  yapmaktadırlar. Halbuki  oruç  konusu  Yüce  Kitabımız  Kur’anda,  Bakara  Suresinin  183  ve  187. ayetleri  arasında  sadece  dört  ayetle  çok  net  ve  açıklayıcı  olarak  anlatılmaktadır. Bu  ayetleri  anlamak  için  Türkçe  mealini  okuyan  ve  sorgulayıp  aklını  kullanabilen,  tefekkür  edebilen  herkes,  konuyu  çok  rahatlıkla  anlar  ve  hiç  bir  kimseye  de  bu  konuda  soru  sorma  ihtiyacını  duymaz. Gereksiz  telaşların,  çabaların  ve  harcamaların  da  içerisinde  olmaz. Mütevazi  bir  şekilde  Ramazan  ayını  karşılar,  gösterişten  ve  abartıdan,  riyadan,  boş  ve  gereksiz  konuşmaktan  uzak  olarak  da  eda  eder. 

Oruç,  bizden  önceki  toplumlarda  da  tarih  boyunca  var  olan,  Allah'a  yaklaşma,  O'nunla  beraber  olma,  rızasını  kazanma  vesilesidir,  aracıdır.  Fakat  Yüce  Rabbimiz  Allah,  pek  çok  konudaki  deforme  edilmiş,  asıl  mecrasından  çıkarılmış,  bozulmuş,  farklılıklar  gösteren  uygulamalara,  Hacc,  Namaz  gibi  sadece  Allah'la  kul  arasında  olması  gereken  nüsuk,  Kurban,  Zekât  gibi  birçok  ibadet  şekillerine,  inançlara  Hakk  Dinin,  İslam'ın  son  Kitabı  olan  Kur'an  ile  güncelleme  yaptığı  gibi  yine  bir  nüsuk  olan  oruç  konusunda  da  güncelleme  yapmıştır.  Kur'anda  oruç  konusunu  ele  alan  ayetlere  baktığımız  zaman  da  bu  ayrıntılara  dikkat  çekilmektedir.  

BAKARA  183   :  Ey  iman  etmiş  kimseler !  siyam / Karşılıklı,  beraberce  oruçlu  olmak  sakınasınız,  Allahın  koruması  altına  giresiniz  diye  sizden  öncekilere,  ( 184  :  Oruç  sayılı  günlerdedir. O  nedenle  sizden  her  kim  hasta  olursa,  veyahut  çiftçilik,  ticaret,  askerlik,  eğitim  öğretim  gibi  gidiş  gelişli  hareketli  bir  iş  üzere  olursa  tutamadığı  günler  sayısınca  başka  günlerde  tutar.  Oruca  gücünü  kaybetmiş  olanlar,  eğer  güçleri  yetiyorsa  üzerlerine  bir  yoksulun  yiyeceği  kadar  fidye  kurtulmalık  olarak  borçtur. Kim  de  gönüllü  hayır,  iyilik  yaparsa  bu  kendisi  için  çok  hayırlıdır,  yararlıdır.  Ve  eğer  bilirseniz  oruç  tutmanız  sizin  için  hayırlıdır,  yararlıdır. )  şeklinde  farz  kılındığı  gibi  size  de  farz  kılınmıştır.

Bu  ayetlerde  oruç  görevinin  ayrıntılarının  belirtilerek  önceki  geçmiş  toplumlara  farz  kılındığı  gibi,  bizim  de  yaşadığımız  hayatta  kötülüklerden,  yanlışlardan  sakınmamız,  kendimizi  tutmamız,  iyiye,  güzele,  doğruya  yönelmemiz,  takvaya  ulaşabilmemiz  ve  bu  yolla  Allah’ın  koruması  altına  girebilmemiz  için  bize  de  farz  kılındığı  belirtilmektedir.  İlâhiyatçı,  araştırmacı  ve  Tebyin  ül  Kur'an  yazarı  Hakkı  Yılmaz,  ancak  "  183. ayetin  başında   bize  farz  kılınan  oruç  için,  es siyam  ifadesi  kullanıldığından  ve  anlamı  da   savm  ( Bizden  öncekilerin  tuttuğu  oruç )  ifadesinden  farklı  olduğundan,  cümle  bütünlüğü,  mastar,  fiil,  anlatım  tekniği  işteşlik ( genelleme )  ile  Arap  dil  kuralları  gereği, 184. ayette  sıralanan  hükümler, 183. ayetin  tümleci  olarak  bizim  yükümlü  olduğumuz  oruç  için  değil,  bizden  öncekilerin  tuttukları  orucun  hükümleri  olarak  anlatılmaktadır. Eğer  bu  ayrıntı  dikkatlerden  kaçırılırsa, 184.  ayette  sıralanan  hükümler, 185. ayette  de  sıralanmış  ve  tekrar  edilmiş  durumu  ortaya  çıkar.  Aynı  zamanda  fidye  konusu  da  bizim  hükümlerimiz  arasına  katılmış  olur.  Bu  ayrıntılardan  dolayı  parantez  içerisinde  gösterilen 184.  ayetteki  hükümler,  bizden  önceki  toplumlara  farz  kılınan  oruç  hükümleridir, 185. ve  187. ayetteki  hükümler  de  bize  yöneltilen  oruç  hükümleridir.  Bizden  önceki  toplumlarda   orucun   uygulamasının  örneği,  Kur’anda   Meryem  Suresindeki  Meryem  ve  Zekeriya  Peygamberin   konuşmama   şeklindeki  bireysel  oruçlarından  ( savm )  olarak  söz  edilir. Savm  sözcüğü ; Yemeyi,  içmeyi,  konuşmayı  ve  cinsel  ilişkiyi  de  gece  gündüz  sürekli  olarak  terketmek,  oruçlu  olmak  demektir. Terki  kelam ( konuşmamak )  onların  oruçlarının  esaslarındandır. Buna  göre  geçmiş  toplumların  tuttukları  orucun  hükümleri  184. ayetin  içeriğine  göre  şöyle  sıralanmaktadır. "  demektedir.

* Oruç  sayılı  günlerde  tutulacaktır.  * Hasta  olan,  yolculuk  yapmakta  olan,  diğer  günlerde   kaza   edecektir. * Orucu  tutabilecek  durumda  olup  da  o  zaman  takatı  olmayanlar,  bir  yoksulun  yiyeceği  bedeli  fidye ( karşılık )  olarak  vereceklerdir.  Yoksul   sayısını  veya   yiyecek  miktarını  gönüllü  olarak  arttırırlarsa   kendileri  için  daha  hayırlı  olacaktır. * Oruç  tutma  gücünü  yitirenler  ( ihtiyarlar,  çocuklarına   zarar   gelmesinden  korkan  gebe  ve  emzikli  kadınlar,  iyileşmesi  mümkün  olmayacak  hastalar ) dır. Sayılı  günlerin,  hangi  günler  ve  kaç  gün  olduğuna  dair  Kur’anda  herhangi  bir  ifade  yer  almamaktadır,  Rabbimiz  bize  bildirmemiştir. Buna  rağmen  bizden  önceki  Yahudi  ve  Hristiyan  toplumlarında,  deforme  edilerek  aslından  farklı  olarak  orucun  zamanlarının,  sayılarının   Allah'ın  yönelttiği  hükümlerinin  kendilerince  değiştirilerek,  bazen  değişik  mevsimlere   aktarıldığı,  bireysel  olarak  değişik  zamanlarda  tutulduğu,  sayının   bazen  10  gün  eksiltildiği,  bazen  on  gün  arttırıldığı,  bazen  senenin  bir  gününde  tuttukları,  bazen  haftanın  iki  günü,  bazen  her  ayın  3  gününün  oruçlu  geçirildiği,  Mekke  müşriklerince  ve  Peygamberimizin  ilk  döneminde  de  sahabe  ile  birlikte  bu  uygulamanın  aynen  devam  ettirildiği  çeşitli   kaynaklarda  anlatılmaktadır.

Bugünün  biz  Müslümanları   ise   ayetin  orijinalinde  " es  siyam "  ifadesinin  anlamı  etrafındaki  oruç  ile  yükümlü  kılındığımızdan   ve  185. ayette  de  gösterilen  kolaylık  nedeniyle,  184. ayette  yer  alan  öncekilerin  hükümlerinin   bazılarından  muaf   tutulmuş  bulunuyoruz. Daha   doğrusu,  eski   ümmetlerce  deforme  edilmiş  orucun  orijinali,  güncellenmiş  hali  bizim  Ramazan  ayı  içerisinde  aynı  zamanda  toplu  olarak  tutmamız  gereken  orucumuzun  hükümleri, 185. ve 187. ayetlerde  genişçe  anlatılmaktadır. Çünkü  Peygamberimizin  risaleti  zamanında  Medine'de  hem  Yahudiler,  hem  de  Hristiyanlar  yaşamakta,  onların  arasından  yeni  Müslüman  olanlar  bulunmakta,  oruç  konusunda  getirilen  farklılıkların  açıklanması  da  gerekmektedir. Böylece  bugün  bütün  iman  edip  Müslümanım  diyenleri  ilgilendiren  oruç  ayetlerine  bakacak  olursak ;

BAKARA  185  :  Ramazan  ayı  ki,  Kur’an  bir  kılavuz  olarak  ve  Furkan’dan  /  iyiyi  kötüyü  ayırdedebilmek  için  yol  göstermekten   açık  seçik  açıklamalar  olarak  kendisinde  indirilmiştir.  Bu  nedenle  sizden  her  kim  bu  aya  şahit  olursa  hemen  onda  oruçlu  olsun.  Kim  de  hasta  veya  sefer  çiftçilik,  ticaret,  askerlik,  eğitim  öğretim  gibi  gidiş  gelişli  hareketli  bir  iş  üzerinde  ise  diğer  günlerden  sayısınca  tutsun.  Allah  size  kolaylık  diler.  Size  zorluk  dilemez. Bu  kolaylık,  sakınmanız  Allah’ın  koruması  altına  girmeniz  ve  sayıyı  tamamlamanız,  size  yol  gösterdiğinden  dolayı  Allah’ı  büyüklemeniz  ve  Allah’ın  verdiği  nimetlerin  karşılığını  ödeyesiniz  diyedir.

Bu  ayetten  anlaşılacağı  gibi  biz  Müslümanlara  farz  kılınan  orucun  zamanı,  Ramazan  ayı  olarak  gösterilmektedir. Ancak  önceki  ayette,  bizden  öncekiler  için  farz  kılındığı  söylenerek  sözü  edilen  sayılı  günler  ifadesinin  bununla  bir  ilgisi  yoktur.  Zaten  bizden  öncekiler  oruçlarını  genellikle  bireysel  ve  değişik  zamanlarda  iki  veya  üç  gün  gibi  değişik  sayılarda  tutmuşlardır.  Bize  ise  oruç, “ Ey  iman  etmiş  kimseler ! “  hitabı  ile  tüm  müminler  muhatap  alınarak,  orucun  bireysel  olarak  değil, “  ortaklaşa,  aynı  zamanda,  hep  birlikte  karşılıklı,  beraberce  oruç  tutmak  “  anlamında  olan  “ es  siyam “  ifadesiyle  bütün  Ramazan  ayı  içerisinde  farz  kılınmıştır. Yani  denilmek  isteniyor  ki,  mümin  toplumlarda,  mesai  ve  sosyal  ilişkiler,  Ramazan  aylarında  birbirlerini  zora  koşmadan,  Allah’ın  istediği  gibi  tam  ve  kâmil  orucu ;  yemeyi,  içmeyi,  cinsel  ilişkiyi  bırakarak,  her  türlü  kötülüklerden,  hayasızlıktan,  haddi  aşmaktan  sakınarak,  kendileri  ile  Allah  arasındaki  ilişkiyi  düşünecekler  ve   Allah'ın  ayetlerinin,  öğütlerinin  uyarıları  ile,   gerçek  İslam  dinini  yaşamaları  sayesinde  de  toplum  içerisinde  güzel  ahlak,  örnek  ve  erdemli  davranışlarla  sakınma  bilinciyle  takvaya  ulaşacaklardır.  Aksi  halde  gerçek  anlamında  olmayan,  insanlık  için  verilen  mesajların  algılanamadığı,  olumlu  bilinçlenmenin  kazanılamadığı  bireysel  ve  değişik  günlerde  tutulan  oruçlar,  toplumsal   etkileşmeyi,  toplumsal  terapi  ve  rehabilitasyonu,  dayanışmayı,  beraberliği  sağlamaz,  insanları  takvaya  ulaştırmaz,  sadece  açlık  ve  susuzlukla  yapılan  bir  işkenceden  öteye  geçmez.

BAKARA  187  :  Karşılıklı  beraberce  oruç  tutma  gecesinde  kadınlarınıza  cinsellikle  ilgili  sözler,  cinsel  ilişki  size  helal  kılındı.  Onlar  sizin  için  bir  giysidir.  Siz  de  onlar  için  bir  giysisiniz.  Allah  sizin  kendinize  hainlik  ettiğinizi  bildi  de  tevbenizi  kabul  etti  ve  sizi  bağışladı.  Artık  kadınlarınıza  yaklaşın  ve  Allah’ın  sizler  için  yazdığı  şeylerden  arayın.  Ve  fecrden,  beyaz  iplik  siyah  iplikten  iyiden  iyiye  sizin  için  açığa  çıkıncaya  kadar  yiyin  için.  Ve  geceye  kadar  orucu  tamamlayın. Ve  siz  mescidlerde  / ilâhiyat  eğitim  merkezlerinde  akif  olmak  için  /  eğitim  kamplarında  programlı  ibadet  halinde  /  itikafta  iken  onlara  yaklaşmayın.  Bunlar  Allah’ın  sınırlarıdır.  Artık  Allah’ın  sınırlarına  yaklaşmayın.  Allah,  Kendisinin  koruması  altına  girsinler /  sakınan  takva  sahibi  olsunlar  diye  ayetlerini  insanlara  işte  böyle  açıkça  ortaya  koyar.

Biz  müminler  için  siyam  sözcüğü  ile  farz  kılınan  orucun, 185. ve 187. ayetleriyle  açıklanan  hükümlerine  göre ;

* Oruç,  Müminlerce  aynı  zamanda,  Ramazan  ayı  içerisinde  hep  birlikte  beraberce  tutulmalıdır.

* Ramazan  ayında  hastalık  veya  yolculuk ( çiftçilik,  ticaret,  askerlik,  eğitim  öğretim  gibi  gidiş  gelişli  bir  iş )  yapmak   nedeniyle   tutulamayan  üç  gün,  beş  gün  veya  daha  fazla  günden  sonra  geriye  kalan  günler,  oruçlu  olarak  yine  aynı  Ramazan  ayının   içerisinde   sağlıklı  ve  uygun  olunduğu  zamanlarda  gerektiği  gibi  ve  kâmil  olarak  devam  edilerek  oruç  ayı  tamamlanmalıdır.  185. ayetin  Arapça  orijinalinde  yer  alan  " litukmilü "  iifadesinin  " ikmal "  kökünün  mükemmel,  kâmil  hale  getirmek,  kusursuzlaştırmak,  olgunlaştırmak  anlamında  olmasına  rağmen,  bir  çok  mealde  ayetin  orijinalinde  yer  almadığı  halde  " itmam "  kökünden  gelen  ve  tamamlama  anlamında  olan  " litütmimü "   ifadesi  varmış  gibi   aktarılmasından  dolayı,  tercümelerde  eksik  kalan  oruç  Ramazandan  sonraki  günlerde  otuza  tamamlanır  ifadeleriyle   kaza  edilebileceği  inancı  ayetlerin  hilafına  Müslümanların  belleğine  yanlış  olarak  yerleştirilmiştir. Bundan  dolayı  Kur'anın  orijinal  lafzına  göre  oruç,  sadece  Ramazan  ayına  özgü  bir  ibadettir. Herhangi  bir  nedenle  Ramazan  ayı  içerisinde  tutulamamış  olan  oruçların,  bize  ayetle  belirtilerek  sağlanmış  olan  kolaylıklarından  dolayı  kazası  da,  fidyesi  de  yoktur. 185.  ayette  belirtilen  " Diğer  günler "  ifadesi  de,  " sayıyı  tamamlayınız  "  ifadesi  de  Ramazan  ayının  içerisindeki  günlerdir. Dolayısıyla  hastalık  veya  herhangi  bir  mazereti  nedeniyle  5,  10,  veya  20  gün  tutulamayan  oruç  için  Ramazan  ayından  sonraki  herhangi  bir  zamanda  kaza  edilerek  tutulur  ve  sayı  30  güne  tamamlanır  diye  Kur'anda  böyle  bir  hüküm  yoktur. Kişi  sadece  Ramazan  ayı  içerisinde  eğer  mazereti  sona  ererse,  kalan  diğer  günlerde  oruçlu  olmaya  devam  eder.  Hastalığı  sürekli  olanlar  ise  hiç  tutmaz. Tutamadığı  günlerin  kefareti,  fidyesi  diye  bir  sorumluluğu  da  yoktur.

* Geçmiş  toplumlara  konulmuş  olan  fidyeden  bu  ayetlerde  söz  edilmemiştir.  Ayette  “ Allah  size  kolaylık  diler,  size  zorluk  dilemez “  ifadesinden   dolayı,  Allah’ın  bir  lütfu  olarak,  bizden  öncekiler  için  konulmuş  olan  fidye,  geceleri  de  terkedilen  konuşma  ve  cinsel  ilişki  biz  Müslümanlar  için  kaldırılmıştır.  Ramazan  günlerinde  herhangi  bir  nedenle,  özürle  tutulamayan  orucun,  yine  ramazan  ayı  içerisinde  daha  sonraki  kalan  günlerde  devam  edilerek  tamamlanması  emredilmiştir.  Bu  ise  Müslümanların  yararınadır.  Orucun  herhangi  bir  nedenle  tutulamadığı  günlerle  ilgili  olarak  bazı  ilâhiyatçılar,  Ramazan  ayından  sonraki  uygun  oldukları  herhangi  bir  günde  kaza  ederek  sayıyı  tamamlarlar  veya  gün  sayısı  kadar  fidye  öderler  demekte,  hatta  hasta  ve  yaşlı  olanları  dahi  bu  fidye  sorumluluğunun  içine  dahil  etmektedirler.  184.  ayetteki  oruç  ayrıntılarının  bizim  için  değil,  bizden  öncekiler  için  belirtildiğinin  ve  185. ayette  de  bizim  için  belirtilen  ayrıntılarda  fidye  ödeme  ayrıntısının  olmadığının  farkında  olamamaktadırlar.  Araştırmacı  Yazar  ve  İlâhiyatçı  İhsan  Eliaçık  da  :  "  Ramazan  ayı  içerisinde  herhangi  bir  günde  orucunu  tutamayanlar,  yine  Ramazan  ayı  içerisinde  ardından  gelen  günlerde  orucuna  devam  ederek  Ramazan  ayını  tamamlamış  olurlar,  orucun  kazası  yoktur. "  demektedir. 

* Hastalık  tanımı  kapsamında  olup  olmadığına  kişi  kendisi  karar  vermemelidir.  Buna  bir  uzman  hekim  karar  vermelidir. Özellikle  migren,  kalp,  tansiyon,  şeker  hastalığı,  kanser,  mide  ve  barsak  rahatsızlıkları  gibi  nedenlerle  devamlı  veya  belirli  aralıklarla  ilaç  kullananlar,  hamileler  ve  hayız  durumunda   bulunanlar,  uzman   hekim  görüşü  almalıdırlar.  İbadet  yapacağım  derken,  inatla  ve  direnme  ile  kendi  sağlıklarını  tehlikeye  atmamalıdırlar. Aksi  halde  bu  davranış  ibadet  değil  bir  intihara,  kendi  bedenine  yapacağı  bir  hainliğe  dönüşebilir,  başka  sağlık  sorunlarını  ortaya  çıkarabilir.  Müminun  Suresinin  56. ayetinde  “  Ve  Biz  hiç  kimseyi  gücünün  yettiğinden  başkası  ile,  kapasitesi  dışındaki  bir  şeyle  yükümlü  tutmayız. “  denilerek  ifade  edildiği  gibi  Allah,  daha  pek  çok  ayette   kullarına   taşıyamayacakları  yükleri  yüklemediğini  belirtmektedir. Bakara  Suresinin  256. ayetinde  "  Dinde  zorlamak,  tiksindirmek  yoktur. "  denilerek  ifade  edildiği  gibi  üstelik  de  yanlış  anlamalardan  dolayı  oluşan  ağır  yüklerin  hafifletilmesi,  kolaylaştırılması  gerektiği  talimatları  da  bulunmaktadır.  Bundan  dolayı  da  Rabbimiz  Allah,  oruçtan  dolayı  da  (  çiftçilik,  ticaret,  askerlik,  eğitim  öğretim  ve  gidişli  gelişli  ) işlerin  aksamamasını  istemektedir.

* Uzun  süre  açlık  ve  susuzlukla  zihnin  ve  algısının  noksanlaşması  da  bir  marazdır,  hastalıktır.  Oruçlu  olduğu  bir  günde  susuzluktan  dolayı  rahatsızlanarak  bu  durumda  olan  kimseler  için  de  oruç  artık  söz  konusu  olamaz.  Orucun  amacı  ve  gerekçesi,  takvadır. ( Sakınmaktır,  kendini  tutmaktır,  Allah'ın  ayetlerini  öğrenerek,  bilerek  onlara  uymak  ve  Allah’a  yaklaşmaktır. )  Bu  da  akli  selim  ile  ancak  elde  edilebilir.  Kişinin  oruçlu  iken  açlık  ve  susuzluk  nedeniyle  bilincini  kaybederek  bedenen  ve  zihnen   noksanlaşma   durumuna  düşmemesi  gerekir.  Zorda,  darda   olan,  bedenen  ve  zihnen  noksanlaşma  durumuna  düşen  bir  kimsenin,  sorunları  ortaya  çıktığı  müddetçe,  sadece  aç  kalmakla,  bilinçli  olarak  takvaya  ulaşması  da  düşünülemez. Bu  noktaya  geldiği  anda  artık  orucu  zaten  oruç  değildir,  orucu  nihayet  bulur,   zihin  ve  beden  sağlığının  daha  fazla  bozulmaması  için  de  birşeyler  yiyerek,  su  içerek  orucun  bozulması,  sonlandırılması  gerekir.  Bunun  Allah  katında  Kur'an  ile  belirtilen  cezai  bir  müeyyidesi  de  yoktur.

* Daha  öncekilere  orucun  bütün  süresince  gece  gündüz  yasaklanmış  olan  cinsel  ilişki,  bu  ayetle  gece  vaktinde  kaldırılmış  ve  biz  Müslümanlar  için  helal  kılınmıştır. Konuşmama  yasağı  da  tümden  kaldırılmıştır. Fakat,  umre  ziyaretleri  veya  Mekke'deki  Hacc  ile  programlı  ilâhiyat  eğitimleri  ve  ibadetleri  esnasındaki  oruçlarda  cinsel  ilişki  yine  gecede  de  yasaklanmaktadır.

* Fecr  vaktine  ( Beyaz  iplik,  siyah  iplikten  iyiden  iyiye  ayırt  edilebilecek  duruma  gelinceye )  kadar  yenilip  içilip,  oruca,  fecr  vaktiyle   birlikte   başlanmalıdır. Ayette  de  orucun  başlaması  için  bildirilen  Fecr  vakti  takvimlerde  belirtilen  imsak  vakti  değil,  güneşin  doğması  ile  imsak  vakti   arasındaki  tan  yerinin  ağarması,  güneş  doğmadan  önce  gök  yüzünde  kızıllığın  oluşması  esnasında  beyaz  ipliğin  siyah  iplikten  ayırdedilebilecek  şekilde  görülebilmesi  halidir. Buna  göre  oruca  gecenin  bitip,  gündüzün  başlayacağı  andan  itibaren  başlanmalıdır.  Maalesef  ülkemizde  din  sorumlularının  yanlış  imsak  kavramı  ile   insanlarımıza  neredeyse  bir  saatten  fazla  oruç  tutturulmakta,  gecenin  yarısından  itibaren  oruca  başlatılmaktadır.

* Orucunu  herhangi  bir  nedenle  bozanın,  daha  sonraki  geri  kalan  günlerde  sağlıklı,  zinde  ve  uygun  olduğu   zamanlarda  yine  Ramazan   ayı  içerisinde  orucuna  devam  etmesi,  ona  hasene  sevabı  kazandıracağından  elbette  ki  onun  için  daha  hayırlı  olur.  Oruç  kul  ile  Allah  arasında,  gönülden,  isteyerek  ve  samimiyetle,  Allah  rızası  için  yerine  getirilmesi   gereken  bir  ibadettir.  Toplumsal  hayat  içerisinde  dayatma,  ona,  buna  yasak  koyma,  açık  lokantaları  kapatma,  zorlama  ve  ceza  ile  oruç  ibadeti  olmaz.  Tutmayana   toplumun   baskısı  da  doğru  değildir. Hiç  bir  kimsenin  oruç  tutması  veya  tutmaması  başka  bir  kimseyi  ilgilendirmez.  Durumdan  kendi  kendine  vazife  çıkarıp,  Oruç  tutmayanı  görüp  kınayanın  ve  aşağılayanın  kendi  orucu,  oruç  olmaktan  çıkar.  Kur’anda  sadece  kul  ile  Allah  arasındaki  nüsuk  ( Allah'a  yaklaşma  vesilesi  ) olan  bu  ibadetin,  bozulması  veya  yerine  getirilmemesi  ile  ilgili  herhangi  bir  ceza  veya  kefaret  konulmamıştır.  Orucunu  isteyerek  veya  zorunlu  olarak  bozanı  veya  tutmayanı  rahmeti  ve  bağışlayıcılığı  sınırsız  olan  Allah,  dilerse  affeder,  dilerse  bazı  nimetlerinden  mahrum  bırakır.  Çünkü  ibadet  Allah  rızası  için  gönülden,  inançla  ve  samimiyetle  yapılmalıdır.  Ramazan  ayında  tutulacak  oruçta   kasıtlı  veya  mazeretsiz  oruç  bozmaya  veya   tutmamaya, “  Altmış  gün  ceza  ve  bir  gün  de  kaza  olmak  üzere  toplam  altmış  bir  gün ) oruç  kefareti  gibi  bir  ceza  Kur’anda  yoktur.  Uydurma  bir  rivayetle  başka  ve  değişik  konularda  bağışlanmak  amacıyla,  işlenen  suçlara  karşı  ön  görülen  üç  gün,  on  gün,  veya  altmış  günlük  gibi  cezalara  benzetilip,  Ramazan  orucuna  da  aktarılarak  sonradan  ulema  tarafından  icat  edilmiş  bir  bidattır.

* Oruç  ayı  ile  beraber  din  görevlilerine,  oruç  konusunda  yağmur  gibi  yağdırılan  sorular  yöneltilir.  Oruçlu  iken  yemek  içmek  ve  cinsel  ilişki  yasak  olmakla  beraber,  asıl  felsefesi  hayatta  atılabilecek  yanlış  adımlardan  ve  davranışlardan  sakınmaktır,   kendini   tutmaktır.  Öyleyse  oruçlu  olan  her  insan,  atacağı  her  adımda,  yapacağı  ve  yerine  getireceği  her  işte,  önce  oruçlu  olduğunu,  Allah’ın  rızası  için  O’nunla  oruçlu  olma  sözleşmesini  yaptığını  aklından  çıkarmayacak,  doğru  mu,  yanlış  mı  olduğunu  büyük  bir  titizlikle  ve  Allah'ın  ayetlerini  akılda  tutarak  süzgeçten  geçirecek,  sakınmanın  şuuru,  bilinci  içerisinde  olacaktır.  Bu  onun  her  davranışında  ve  hareketinde  daha  yumuşak,  halim  selim   ve  sabırlı  olmasını  sağlayacaktır.  

* Peki  oruçlu  olan  insan,  yemenin   içmenin,  cinsel  ilişkinin  dışında   nelerden  sakınacaktır ?  Elbette  ki  öncelikle  kul  hakkı  yemekten,  kavgadan,  çekişmekten,  şiddetten,  dedikodu  ile  çok  ve  boş  konuşmaktan,  kötü  söz  söyleyip  kalp  kırmaktan,  iki  yüzlüler  gibi  asık  suratlı,  çatık  kaşlı  ve  sinirli  olmaktan,  bağırıp  çağırmaktan,  haddi  aşarak  başkalarına   zulüm  etmekten,  yalan  söyleyip  insanları  aldatmaktan,  oruç  tuttuğunu  belli  etmek  için  perişan  bir  görünüm  vermekten,  gösterişten,  abartıdan,  kendisinin  doğru  yolda  olduğunu  düşünüp  başkalarına  tepeden  bakmaktan,  başkalarının   ayıbını  ortaya  çıkararak   kınamaktan,  ezcümle  zaten  Allah’ın  Kur’an  ayetleriyle  belirlediği  bütün  yasaklardan  sakınmalıdır. Aslında  bu  sakınmalar,  sadece  oruçlu  iken  değil,  tamamladığı  oruç  ayı  Ramazandan  sonra  da,  insanın  hayatı  boyunca  dikkat  etmesi  gereken  sakınmalardır. Bunun  için  de  Mümin,  bilhassa  Ramazan  ayında  imamın  önünde  her  gün,  hiç  bir  şey  anlamadığı  mukabelelerle  değil,  bir  süre  Kur’anı  anladığı  dilden  kendisi  Türkçe  mealini  okuyarak  bilgilerini  tazelemelidir. Açlık  dürtüsünün  esiri  olarak,  normal  zamandan  farklı,  abartılı  ve  ilaveli  yemekler  de,  oruç  tutmanın  ruhuna  ve  asıl  felsefesine  aykırıdır,  israftır. İfrat  ve  tefrit  arasında  kalamayan  bütün  eylemler,  Kur'anda  haddi  aşmak  olarak  belirtilmekte,  hoş  görülmemekte  ve  yasaklanmaktadır.

* Ramazanda  oruç  ile  ilgili  olarak,  en  çok  sorulan  sorulara  göre ;  Diş  fırçalamak,  herhangi  bir  rahatsızlık  için  iğne  yaptırmak,  aşı  olmak,  kan  aldırmak,  banyo  yapmak,  akapunktur,  morfinli  veya  morfinsiz  diş  tedavisi,  burun  ve   göze  damlatılan  damla,  kendiliğinden  kusmak,  unutarak  bir  şeyler  yemek  içmek  ve  hemen  hatırlamak,  rüyada  ihtilam  olmak  orucu  bozmaz. Yine  de  şüpheye  düşmemek  için  ise  en  doğrusu,  tereddütlü  konuları, diş  fırçalamayı,  diş  tedavisini,  kan  aldırmayı,  herhangi  bir  ilaç  kullanmayı,  oruçlu  olma  zamanının  dışına  planlamaktır.

Kur’anın   anlattığı  oruç  sakınmayı,  sabrı  ve  tefekkürü  öngörür.  Tefekkürün  en  büyük  engeli  de  tok  olmak,  gereksiz  konuşmak  ve  cehalettir. İnsan  tok  iken  ve  konuşurken  iyi  düşünemez.  Açlık  dürtüsü  de  sabrı  zorlar,  bu  dürtüyü  kontrol  edebilenler  de  orucun  amacına  ulaşır.  Sakınmak,  sabır  ve  tefekkür,  dinin  iyi  anlaşılmasını  ve  yaşanmasını  temin  eder. Oruç  sayesinde  gelişen  bilinçli  sabır  ve  kararlılık,  hayatın  her  alanında   başarı  getirir.  Oruç,  aynı  zamanda  oruç  tutan  varlıklı  insanların,  yoksul   insanlarla  aynı  duyguyu  yaşamasını,  açlığı  ve  açların  halini  daha  iyi  anlamasını  sağlar.  Böylece  Allah’ın  bütün  insanlara  lütfu  olan  malın,  servetin,  zenginliğin,  yemenin,  içmenin  hazzının  yoksulun  da  hakkı  olduğunu  idrak  eder.  Malından,  aşından  ihtiyaç  sahiplerine  vermek  suretiyle  Allah’a  karşı  şükrünü  eda  eder.  Ayrıca  bu  paylaşma,  dayanışma  ve  destek  olma  davranışları,  yoksul   kalanların   açlıktan  kaynaklanan  olumsuz  güdülerini,  yanlış  adımlarını,  taşkınlıklarını  frenleyeceği  için,  toplumsal   patlamalara  da  engel  olur.  İnsanlar  arasındaki  yakınlaşmayı  sağlar.  Orucun  tutulduğu  toplumlarda   merhamet,  şefkat,  muhabbet  ve  paylaşma   duyguları  gelişip  yerleşir. Bunun   sonucunda  da  toplum,  huzurlu,  müreffeh,  mutlu  ve  güvenli  olur.  İşte  bundan  dolayı  aslında  bize  Farsçadan  geçmiş  olan  oruç,   aynı  zamanda  Kur'anımızda  yine  siyam  sözcüğü  ile,  toplumsal  bilgilendirme  ve  rehabilitasyon  ile  yemin  bozma,  cinayet  işleme,  Hacc  etme  esnasında  çiğnenen  yasaklarda,  Araplarda  zıhar  etme  geleneğindeki  kusurları  ele  alan  ayetlerde  kefaret,  ceza   ve  caydırıcılık  olarak  da  öngörülmüştür.   

Ayette  de  belirtildiği  gibi  Kur’an,  Ramazan  ayında   indirilmeye   başlanmıştır. Bundan  dolayı  da  Hocalarımız,  her  Ramazan   ayında   sıklıkla   Ramazan  ayı,  Kur’an  ayıdır,  Kur’ana  daha  sıkı  sarılalım  derler  de,  ardından  bir  türlü,  Kur’ana   sıkı  sıkı  sarılmanın  nasıl  olacağına   hiç  değinmezler. Türkçe  mealinden  okuyup  Kur’anı  anlamaya   çalışalım,  öğütlerini  hayatımızda  rehber  edinelim  demezler.  Bundan  dolayı  da   Ramazan  aylarında   Kur’anın,  hiç  bir  şey  anlaşılmadan  ve  içinde  ne  olduğu  da  bilinmeden  mukabele  adı  altında,  Arapça   okunup  hatim   edilmesi   geleneği  yerleştirilmiştir.  İmam  kardeşlerimiz  de  Ramazan  ayında   neredeyse  yirmidört  saat   tam  mesai  ile,  yaşlısı,  genci,  erkeği,  kadını  değişik  kesimdeki  gruplara  bu  mukabelelerle  Kur’an  hatimi  yaptırmakta,  bir  ay  sonunda  hiç  bir  şey  anlamayan  insanlara,  hasıl  olan  sevapların  hatim  duasını  yaptırmakta,  ölülere  bağışlar  gönderilmektedir.  Bu  vesile  ile  İmam  kardeşlerimize  de  bir  hayli  hediye  akışı  olmaktadır. Kur’an  bu  şekildeki  uygulamaları  kesinlikle  onaylamamaktadır. Ölülere  artık  işittirilemeyeceği,  hiç  bir  şeyin,  hediyenin  gönderilemeyeceği,  onların  sadece  kendi  yaptıkları  ile  karşılıklandırılacakları,  Kur'anın  ölüler  için  değil,  diriler  için  bir  öğüt  olduğu,  çeşitli  ayetlerle  dile  getirilmektedir. Bu  uygulamanın  içerisinde  olanlara  da  çok  etkili  uyarılarda  bulunmaktadır. ( İmamla  Mukabele  Etme  Geleneği  başlıklı  yazımızda  geniş  bilgi  bulabilirsiniz. )  Kur’anı  anlayarak  okumayan,  içindeki  öğütlerden  herhangi  bir  bilgisi  olmayanlar  için,  Kur’anı  terk  edenler  nitelemesiyle  Furkan  Suresinin  30. ayetinde   “  Benim  ümmetim  şüphesiz  bu  Kur’anı  mahcur  /  terk edilmiş  bir  şey  /  haline  getirdi. “  ifadeleriyle  Peygamberimizin  hesap  gününde  ümmetinden  şikâyetçi  olacağı  dile  getirilmektedir. Yusuf  Suresinin  2. ayetinde  de :  “ Biz  bu  kitabı  akledesiniz  diye  Arapça  bir  Kur’an  olarak  indirdik. “ ifadesiyle  de,  anlaşılarak  okumanın,  aklın  kullanılarak  öğüt  almanın  önemine  değinilmektedir.  Kur’anı  anlamak  için  Türkçe  mealinden  okuyanlar,  akıllarını  kullanıp  tefekkür  ettiklerinde,  gerek  oruç  konusunda,  gerekse  de  bu  Ramazan  ayı  içerisindeki  tutarsız  değişik  uygulamalar  ile  ilgili,  gerçek  doğru  bilgileri  bizzat  kendileri  görebileceklerdir.

Tutulan  oruç  ve  yaşanan  Ramazan,  hissedebilen  kalplere,  işitebilen  kulaklara,  görebilen  gözlere,  tefekkür  edebilen  benliklere,  açlığı  ve  yoksulluğu,  sınırsız  nimeti,  rızkı  veren  ve  mülkün  yegâne  sahibi   Allah'ı  hatırlatır. İftar  anı  beklenirken  açlığın,  sabrın  sınavı  doruğa  ulaşır.  Dumura  uğramamış  vicdanlarda  aç,  sömürülen,  ezilen  insanların  içinde  bulunduğu  haleti  ruhiyeyi  gündeme  getirir.  Ramazan  ayı,  aslında  bütün  olumsuzlukların,  açlığın  ve  yoksulluğun  ortadan  kaldırılması  görevini,  Kur'an  ayetlerinden  feyz  alabilen  sorumluların  boynuna   adeta  bir  halka  gibi  takmaktadır. Eğer  Kur’anın  asıl  öngördüğü,  Ramazan  ayının  ortadan   kaldırmasını  istediği  olumsuzluklar,  açlıklar,  işsizlikler,  mutsuzluklar,  huzursuzluklar,  savaşlar,  haksızlıklar,  adaletsizlikler,  zulümler  hala  İslam  dünyasında  varsa,  acı  ve  gözyaşı  egemen  ise,  yüzlerce  yıldır,  İslam  aleminde  yaşanan  Ramazanlar,  tutulan  oruçlar,  mahyalarla  gece  gündüz  ışıklandırılan   camiler,  onca  kılınan  namazlar,  okunan  mukabeleler,  yapılan  hatim  duaları,  toplumsal  bilinçlenmeyi  sağlamıyor,  doğru  adrese  ulaşamıyor  demektir.  Kılınan  teravih  namazlarıyla  dolup  taşan  camiler,  Allah  için  olma  işlevini  tam  olarak  yerine   getirememiş,  tapınak  ibadeti  olmaktan  öteye   gidememiş  demektir.  Demek  ki  Rad  Suresinin  11. ayetindeki  “  Şüphesiz  ki  aklını  kullanmayan  bir  toplum  kendi  durumunu  değiştirmedikçe,  Allah  onların  durumunu  değiştirmez  “ diye  ifade  edilen  Allah’ın  hükmü,  çoğunlukla  geri  kalmışlığın,  açlık  ve  yoksulluğun,  cehaletin,  kavgaların,  zulmün  içinde   bulunan   İslam  alemi  üzerinde  aynen  işletilmektedir.  Fakir  zaten  çoğunlukla  açtır,  işsizdir,  yoksuldur.  Belki  de  Ramazan  ayında  tutulması  istenen  orucun  kendisi,  Kur'anın  terk  edilip  anlaşılmak  üzere  okunmak  istenmemesinden,  Allah'ın  ayetlerinden  ve  öğüdünden  yıl  boyunca  veya  zaman  zaman  uzak  kalınmasından  dolayı  da,  bu  kadar  zaman  içerisinde  toplumdaki  adaletsizliği,  insanlar  arasındaki  gelir  dağılımındaki  farklılığı  gideremeyen,  salatı  ikame  edemeyen,  açlıkları  ve  fakirliği  ortadan  kaldıramayan  Müslüman  topluluklarının  mukterdirlerine,  güçlülerine,  zenginlerine  siz  de  bir  ay  aç  kalın  da  açlığın,  yoksulluğun,  Allah'ın  nimetlerinden  mahrum  kalmanın  ne  olduğunu  görün  bakalım  denilen  bir  cezadır.  Allah’ın  selamı,  rahmeti,  bereketi  şüphesiz,  sadece  aç  ve  susuz  kalmakla  değil,  mutlaka  Kur’anı  bilerek  rehberliği  ile  dosdoğru  yolu  yaşayabilen,  salatı ( destekleşmeyi,  paylaşmayı,  yardımlaşmayı )  ikame  ederek,  bu  yolla  takvaya,  sakınmanın,  kendini  tutmanın  şuuruna  ve  bilincine  ulaşabilenlerin  üzerine  olacaktır !...

ALLAH  DOĞRUSUNU  EN  İYİ  BİLENDİR  !

Temel  Kaynak  :  HAKKI  YILMAZ  ( Tebyin  ül  Kur’an )

 

PDF GÖRÜNTÜLE PDF İNDİR

DİĞER BAŞLIKLAR

ETİKETLER

#Oruç #savm #siyam #sakınma #orucun hükümleri #fecr vakti

Takip Et