Hocam Ramazanda bu yıl ödenecek fitre miktarı belirlenmiştir diye Diyanetçe yapılan haberi duyduk. Fitre nedir. Ramazanda neden verilir. Kimler, kimlere verir. Herkes de fitre vermek zorunda mıdır ? Bizi aydınlatır mısınız ? Şimdiden teşekkür ederim.
Değerli Kardeşim ! Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun !
Ülkemizde, her Ramazan ayı yaklaştığında köylerde, kentlerde, çarşıda, pazarda, çalışma hayatında iş yerlerinde, camilerde, evlerde, farklı düşüncelerle, beklenti ve heyecanlarla, insanlarda bir oruç muhabbetidir, telaşıdır, hazırlığıdır başlar. Çoğunlukla orucun mütevazi ve sorumluluk içinde bu dünya yaşamında yanlışlardan, sadece aç kalmaktan ziyade özellikle çok ve gereksiz konuşmalarla günaha girmemek için sakınmak, bunun için de Kur'an ayetlerinin anlaşılarak okunması ve öğütleriyle daha yoğunluklu olarak birlikte olunması olan aslının ve hedefinin ne olduğuna yönelme olmamasına rağmen, bu bağlamda insanlarda bir erzak stoklama koşuşturmasıdır, Cami Din görevlilerince mukabele programlarının yapılmasıdır, Camilerin ışıklandırma, bakım çalışmalarıdır, Diyanet yetkililerinin Ramazan ile ilgili değişik konularda verilecek hutbe ve halka duyurulacakların programlanması için yoğun hazırlıklarıdır gibi konular öncelikle ön plana çıkar. Ve bu esnada da Diyanet İşleri Başkanlığının özellikle nisap / zenginlik ölçüsünün belirlenmesi ile verilecek zekât ve fitre, oruç tutamayacaklar için fidye miktarlarının belirlenerek kamu oyuna duyurulması da önem kazanmaktadır.
Siz de
Ramazan ayına münhasır
ve toplumda öncelikli
konulardan biri olarak
bilinen ve toplumumuza yerleştirilmiş
olan fitre üzerine
gerçekten de güncel
ve çok yerinde
de olan bir
soru yöneltmişsiniz. Hemen
biz de öncelikli olarak belirtelim ki, Ramazan
ayında verilmesi gereken
fitre diye bir
infak / yardımlaşma şekli Kur'anımızda yoktur. Fitre çocuklara varıncaya
kadar oruç tutanların
da zorunlu olarak
vermesi gereken bir
infak şekli değildir. Kur’anda
toplumdaki sadece Ramazan
ayında değil, hayatın
bütün zamanlarında olması
gereken dayanışma, yardımlaşma
ve salatın ikame
edilmesi adına yapılacak
infaklar / Müslümanların vermesi
gereken yardımlar, harcamalar
için Zekât, Sadaka ve
İnfak kavramları bulunmaktadır. Bu konularda
sitemizde “ Zekât,
Sadaka, İnfak Nedir ? “
başlıklı makalemizde çok
geniş bilgi bulabilirsiniz.
Ulema denilen
kişilerin hadis ve
rivayetlere bağlı olarak ortaya attığı Fitre uygulamasının dinimiz
adına ne zaman
ve kimler tarafından
oluşturulduğu belli değildir. Bu
uygulama için Ramazan
ayında oruç tutanların
şükür etmesi ve
bayrama ulaşması nedeniyle
ihtiyacı olan bir
fakire bir günlük
karnını doyurmaya yetecek kadar olan bir yardıma
önce “ Sadaka
i Fıtır ” denmiş
ve ardından da uygulama, Bakara Sûresinin 184. ayetinde yer alan ve aslında biz Müslümanların özürle Ramazan ayında tutamayacağı oruçlarla ilgisi olmadığı halde fidye sözcüğüne bağlantı yapılarak fitre sözcüğüne
dönüştürülmüştür. ( Sitemizde " Oruç ve Getirdikleri " başlıklı makalemize bakabilirsiniz ) Halbuki Kur'ana göre sadaka da
aslında sadece bir fakire
veya bir dilenciye
verilen üç beş
lira demek değildir
ve aksine bizzat
Devlet yönetiminin işlerini
yürütebilmesi için topladığı
vergilerdir. Bu bakımdan
insanlar da zaten
bütün aldıklarından, sattıklarından çeşitli
ayrıntılarla vergilerini hayatı boyunca ve günün her
anında değişik isimlerle ödemektedirler.
Ramazan ayında
infak konusunda konuşanlar
hep zenginlik ve
nisap miktarından söz
ederler ve belirledikleri ölçünün üzerinde
zenginliği olanlara da kırkta
bir zekâtlarını ve mutlaka
da fitrelerini de vermelerini
hatırlatırlar. Fitrelerin ne zaman verileceği, kimlere verileceği, kimlerin vereceği konularında da ulema görüş birliğinde değildir, farklı açıklamalar yapmaktadırlar. Ama Kur’ana
baktığımız zaman bu
yapılacak infakların zamanı
belirtilmemekte ve Rabbimiz bizzat Bakara Sûresinin 219.
ayetinde “
Ve yine sana neyi infak edeceklerini
/ Allah yolunda harcayacaklarını soruyorlar.
De ki : İhtiyaçtan fazlasını yunfikun
/ harcayın. Allah iyiden iyiye düşünürsünüz
diye ayetlerini işte böyle sizin için
ortaya koyuyor. “ ifadeleriyle
belirtildiği gibi ulemanın
nisap miktarıyla belirleyeceğine göre
değil, kişinin kendisinin belirleyeceği ihtiyacından
fazlasını Allah yolunda ve insanların
yararına harcamalarını ve infak etmelerini istemekte, ölçüsünü de bizzat Rabbimiz kişilerin
vicdanlarıyla belirleyeceklerini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla aslında
insanımız merhametlidir, yardımseverdir ve
bir dayatma olmadan
da diğer zamanlarda
olduğu gibi Ramazan
ayında da ihtiyacı
olan insanlara gerek
maddi ve gerekse
de erzak yardımlarını
yapmaktadır. Zekât dedikleri vergiyi de gereken zamanlarda yedikleriyle, içtikleriyle, aldıklarıyla, sattıklarıyla da vermektedirler. Fitre konusunda daha önce bize sitemizdeki
“ Soru Sor “
bölümünde soru yöneltmiş
olan Metin G. İsmindeki kardeşimize
yaptığımız açıklamalardan okuyarak
daha geniş bilgiye
de ulaşabilirsiniz. Allah’ın selamı,
rahmeti ve Kur’anın
doğrularıyla eda edebileceğiniz Ramazan ayının
fazileti sizinle olsun !...