Soru
Mücahit A.
26-05-2024
262
Kur'anda dabbe diye bir yaratık var mıdır ? Kıyamet öncesi alamet olarak çıkacağı söyleniyor. Çıkacaksa bu yaratık ne şekilde olacaktır ? Herkes de onu görecek midir ? Sizin de bu konuda ne diyeceğinizi çok merak ettim doğrusu.
Yanıtlar
Zeki Çelik.
28-05-2024
Değerli Kardeşim ! Allah’ın selamı ve rahmeti üzerinize olsun !
Kur’anda deccal, yecüc, mecüc gibi birçok kavram ve sözcük, asıl mecrasından, verilmek istenen mesajından saptırılarak birçok hadis ve rivayetle saçma ve tutarsızlıklarla aktarıldığı gibi yaklaşık ondört ayette yer alan “ dabbeh “ sözcüğü de aynı minvalde çeşitli farklı görüşler öne sürülüp, tutarsızlıklarla aktarılarak Müslümanlar uyutulmaktadır. Bu bağlamda “ dabbeh “ sözcüğü de tamamen kıyamet alametlerinden biri yaratık olarak ortaya çıkacağı belirtilmiş, genellikle de bu yönde rivayetler uydurulmuştur. Siz de toplumumuzda genellikle kıyamet alametlerinden biri olarak yanlış inandırılmış olan dabbeh konusuna çok yerinde bir soru ile dikkat çekmişsiniz. Bu konuda uydurulan en önde olan rivayetlerden biri de Ebu Hureyre’ den nakledilmiştir ;
* Dabbeh, beraberinde Musa’nın asası ve Süleyman’ın mührü olduğu halde çıkar. Asa ile Müminlerin yüzünü cilâlar, mührü ile de kâfirlerin burnuna basar. Öyle ki sofra ehli toplanınca biri diğerine “ Ey Mümin “ der. Diğeri de “ Ey kâfir “ der.
Bu uydurma rivayetin ardından da tutarsız, akıl ve mantık dışı yüzlerce rivayet ve hadis ortaya çıkarılmıştır. Örneğin : Dabbet’ül arzın deve ayağı gibi dört ayağı, kuş gibi kanatları vardır. Başı öküz başına, kulağı fil kulağına, kuyruğu ise koç kuyruğuna benzer. ( Tezkire Kurtubi, Feraid ül fevaid muhtazar ) şeklinde hadislerde öyle ki bu yaratık hayvanın ayaklarına, kulaklarına, kanatlarına, kuyruğuna ve başına varıncaya kadar tarif edilebilmektedir. Nedeni ne olursa olsun sonuç olarak bu sözcük, gerçek anlamı dışında zorlama ve uydurma anlamlarıyla kişilere bile atfedilmiştir. Kimine göre casus, kimine göre sivri sakallı bir adam, kimine göre aids virüsü, kimine göre tren, otomobil veya uçak, kimine göre bit salgını, çekirge kurbağa istilası olmuştur.
Kıyamet alameti olarak gösterilen ve üzerine pek çok rivayetin ve hadisin uydurulduğu yaratık ile ilgili ayetlerden biri de Neml Sûresinin 82. ayetinde " Ve söz üzerlerine vaki olduğu / gerçekleştiği zaman, onlar için, insanların ayetlerimize gerektiği gibi inanmadıklarını onlara söyleyen / anlatan dabbetün minel arz / yeryüzündeki topraktan maddeden yapılmış bir dabbeh / hareket eden, konuşan bir varlık çıkardık. " ifadelerinde yer alan ve rivayetçiler tarafından gerçek mesajından saptırılarak çok farklı yorumlarla sahiplenilen “ Dabbeh “ sözcüğüdür.
Dabbeh : Sözcüğü “ hafif yürüme, debelenme “ anlamındaki “ debb “ kökünden türemiştir. Sözcük olarak ise “ hafif hafif yürüyen, kıpırdayan, debelenen, gözle takip edilemeyecek kadar yavaş hareket eden veya hareketi gözle izlenemeyen şey, bir olay, bir sonuç “ anlamına gelmektedir. Kur’anda ise bu sözcük, tekil ve çoğul olarak pek çok Sûrede yer alır. Bazı ayetlerde Örneğin ; Süleyman Peygamberin öldüğünün anlaşılmasına neden olan ve dayandığı bastonunu yavaş yavaş kemiren kurtçuk için de, başka irili ufaklı yavaş hareket eden ve yayılan virüs gibi canlı yaratıklar için de kullanılmıştır.
Bu ayette ise konunun iyi anlaşılabilmesi için, önündeki ve ardındaki ayetlerle birlikte ve 67 – 85. ayetler arasında bir paragraf bütünlüğü halinde ele alınıp, öznenin zamirin yerli yerine oturtturulması gerekir. Bu paragrafta Yüce Rabbimiz, bizleri uyarmak için Mahşer ile ilgili ayrıntıları bildirmekte, konumuz olan ayet de bu uyarı paragrafının bir cümlesini teşkil etmektedir. Ayette yer alan “ söz “ kıyamet değil, ( Yasin 7. 70. Secde 13. Hud 118. – 119. ) ayetlerinde açıklandığı gibi, Allah’ın kâfirleri cezalandıracağı, hesap soracağı, cehennemi inkâr eden ins ve cinle ( tanıdığımız tanımadığımız, bildiğimiz bilmediğimiz, geçmiş gelecek herkesle ) dolduracağını dile getirdiği, mahşer günüdür, hesap günüdür. Ayette anlatıldığına göre artık zaten kıyamet kopmuş, yeryüzü yok olmuştur. Zaman Haşr / Allah’ın huzurunda toplanma zamanıdır. Gün hesap verme günüdür. Suçlular hesap vermek üzere sorguya çekilmektedir.
Bu ayetlerle anlatılmak istenen, bu günkü teknoloji ile de vakıf olduğumuz gibi, “ Dabbeh “ adeta bir tablet veya televizyon ekranı gibi, mahşerde ortaya çıkarılacak yeryüzü maddelerinden, elektro manyetik radyo dalgaları gibi oluşturulmuş bir çeşit hologram şeklinde görüntülü duyuru aracıdır. Dünya yaşamındaki kendilerini Cehennem hayatına hazırlayan, yaşamlarındaki yanlış davranışlardaki debelenmeler, yaşamlarında ağır ağır hareket eden belirtiler, olaylar, kendisine yüklenmiş olan “ insanların Allah’ın ayetlerine gerektiği gibi inanmadıkları “ duyurusunun anons edileceğidir, gösterileceğidir. Bu anons Resulullah’ın Furkan Sûresinin 30. ayetinde “ Ey Rabbim ! hiç şüphesiz benim toplumum şu Kur’anı mahcur / terk edilmiş bir şey haline getirdi. “ diye belirtildiği gibi şikâyetinin bir başka ifadesidir. Hud 6, 56, Casiye 4, Neml 87, Enfal 25, Sebe 14, Nahl 65, Enam 38, Fatr 45, Ankebut 60, Lokman 10, Şura 29, ayetlerinde yer alan bu sözcüğün kıyamet alametleri kabulü ile yakından uzaktan bir ilgisi yoktur. Ayetlerin hepsinde de irili ufaklı tüm canlı varlıklar ve yavaş yavaş gelişen olaylar için kullanılmıştır.
Bu bağlamda dünya hayatı içerisinde ise Dabbeh, aslında insanlarla karşılıklı konuşan bir yaratık değil, dünyada bireysel, toplumsal ve sosyal hayat içerisinde insanlara uyarı yapan, adeta konuşan, haber veren, aklınızı başınıza toplayın demeye gelen, yavaş yavaş ortaya çıkan debelenmeler, hareketlenmeler ve karşılaşılan bireysel ve toplumsal olaylardır. Dolayısıyla Dabbeh kıyamet alametlerinden biri değildir. Dabbeh diye yeryüzünde yaratılmış nesnel bir varlık / yaratık da yoktur. En alt seviyeden başlayarak büyüyen ve insanların yaşadığı her devirde görülmekte ve olumsuzluğu doğru gitmekte olan sonuçların ön uyarılarıdır. Örneğin zelzele de bir dabbehtir ve bir uyarıdır. İnsanın kendi vücudunda çıkan sağlık problemleri de dabbehtir ve bir uyarıdır. Toplumsal ahlâkın bozulduğunun hissedilmesi de bir dabbehtir, bir uyarıdır. Dünya iklim düzeninin anormal değişmesi de dabbehtir ve bir uyarıdır. Hayatımızda pahalılığının büyümesi ve gelir düzeyinin anormal derecede bozulması da dabbehtir ve bir uyarıdır.
Sebe Sûresinin 14. ayetinde “ Ne zaman ki Biz onun ölümünü gerçekleştirdik, onun ölümüne onlara değneğini yiyen dabbetül arz / arz canlısından başka hiç bir şey delâlet etmedi. / Onun öldüğünü onlara sadece değneğini yiyen dabbetül arz / yer canlısı / kurtçuk bildirdi ve gösterdi. Yani anlamalarına sebep oldu. Ne zaman ki yüz üstü düştü, ortaya çıktı. “ ifadelerinde gördüğümüz gibi, cinlerin dahi farkına varamadığı, Süleyman’ın dayandığı bastonu yiyerek, onun öldüğünün anlaşılmasına neden olan kurtçuk da koca saltanat ve zenginliklerin çok kolay yıkılabileceğini haber veren bir dabbehtir ve bir uyarıdır. Çünkü Kur'an hayatın içerisinde olması gereken bir rehberdir, uyarıdır ve öğüttür. Biz her konuda olduğu gibi uydurma rivayetlerle avunacağımıza, bir an önce aklımızı kullanarak Allah’ın ayetlerini ve öğütlerini doğru olarak anlamaya çalışarak rehber edinebildiğimiz ölçüde, Ahiret hayatımızı kurtarmaya çalışırsak, bu dünyada da kendimiz için çok daha hayırlı bir son hazırlamış oluruz. Allah’ın selamı, rahmeti ve Kur’anın doğruları sizinle olsun !..